zasady gry

historia

zen a petanque

gry pokrewne






















Petanque wywodzi się ze starożytnej gry, którą uprawiano w Egipcie ponad 5000 lat temu (pewne źródła wskazują nawet na wykopaliska z roku 5000 przed naszą erą).
W kule grywano w starożytnej Grecji, gdzie używano okrągłych kamieni i preferowano grę bardziej siłową, która polegała na wyrzucaniu kul na jak największą odległość. Wielki wpływ na rozwój gry w boule mieli jednak rzymscy legioniści, którzy rozpowszechnili ją w całym basenie Morza Śródziemnego. W przeciwieństwie do Greków Rzymianie stawiali bardziej na precyzję i technikę. Używali drewnianych kul pokrytych żelazem; jako pierwsi zastosowali w grze świnkę.
W tej właśnie formie gra w boule rozprzestrzeniła się w całej Europie przyjmując wiele odmian: bocce (tereny Italii), boules (Francja), bowls (Wyspy Brytyjskie), bolle (Holandia), bolle rolle (Belgia).

Gra w boule cieszyła się wielką popularnością w Średniowieczu. Popularność ta była tak wielka, że przeszkadzała kolejnym władcom Francji (Karolowi IV i V), co zakończyło się zakazem gry. We wczesnych latach XVI wieku gracze znaleźli swojego poplecznika w osobie papieża Juliusza II, który pragnąc powrotu stolicy apostolskiej do Włoch, zebrał najlepszych graczy w drużynę, która miała być nie pokonana w rzucaniu kamieniami.
W 1629 roku gra w boule znowu znalazła się poza prawem. Rozgniewani popularnością petanque wytwórcy konkurencyjnej gry "paumes" (prekursor tenisa) zawiązali spisek. Ich plan powiódł się. Boules ponownie stała się grą zakazaną. Zakaz ten nie był respektowany, a ludzie spotykali się w tajemnicy, by oddać się ulubionej rozrywce. Miejscem spotkań często były klasztory. Przyjmuje się, że mnisi byli pierwszymi budowniczymi krytych placów do gry. Na szczęście zakaz gry zniesiono po kilku latach.
Boules powróciło do Francji wraz z wojną francusko-włoską. Popularność gry rosła w obu krajach. Rabelais mawiał: "Ani reumatyzm, ani inne choroby nie są w stanie powstrzymać kogokolwiek przed tą grą. Jest ona odpowiednia dla ludzi w każdym wieku, młodych i starych".

Teraźniejsza formuła gry w boule powstała poprzez zmiany w ciągu kilku stuleci. W 1910 roku grupa zawodników uprawiających Jeu de Provencal postanowiła uprościć tę grę, by uczynić ją bardziej powszechną ze względu na skalę wkładanego wysiłku fizycznego, poprzez skrócenie dystansu rzutów. Doprowadziło to do ustalenia zmian w zasadach gry, a w konsekwencji do powstania petanque (ze słów prowansalskich ped tanco, fr. pieds tanqués: "stopy razem"), gdzie rzuty maja charakter statyczny. Te ułatwienia sprawiły, że petanque rozprzestrzeniła się daleko poza Prowansję, nie tylko na całą Francję, ale również na kolejne kraje: Szwajcarię i Belgię. Gra jest znana również w Kanadzie i Australii, gdzie żyją mniejszości pochodzenia francuskiego. W ten sposób petanque dotarło do kolejnych zakątków na kuli ziemskiej i zyskało wielu sympatyków.

W 1987 roku na singapurskim stadionie Toa Payoh rozegrano po raz pierwszy turniej pod nazwą "Petanque Open" z udziałem 66 drużyn (w tym reprezentacji Francji) traktowany jako pierwsze mistrzostwa świata.

Główną organizacją zrzeszającą 600 000 licencjonowanych graczy z 57 krajów jest w skali międzynarodowej Federation Internationale de Petanque et Jeu de Provencal utworzona w 1958 roku w Marsylii. Od 2003 roku jej członkiem jest również Polska Federacja Petanque.

Petanque w Polsce
Do Polski gra w boule zawitała po II wojnie światowej wraz z repatriantami powracającymi z Francji, którzy przywieźli ze sobą kule. Osiedlali się oni na ziemiach odzyskanych, szczególnie na południu Polski, na Dolnym Śląsku. Ma to odzwierciedlenie na mapie popularności petanque w Polsce. W miastach takich jak Wrocław istnieje kilka klubów petanque, gdzie np. w Szczecinie, Poznaniu nie ma żadnego i niewiele ludzi wie o tej grze (co oczywiście powoli się zmienia, przynajmniej jeżeli chodzi o Poznań;). Inne ważne ośrodki petanque w Polsce to: Żywiec, Jedlina Zdrój, Wrocław, Dzierżoniów, Warszawa, Łodź.

Legenda Fanny
Całowanie Fanny jest karą za przegraną grę bez zdobycia ani jednego punktu. Tradycja ta ma swój początek we francuskim regionie Savoy.
Pierwsza w historii Fanny była kelnerką w kawiarni "Cafe de Grand-Lemps" zaraz po I wojnie światowej. Legenda głosi, że była to kobieta dobrego serca i klienci, którzy w grze nie zdobyli ani jednego punktu mogli na pocieszenie pocałować ją w... policzek.
Tak się to odbywało, aż do pewnego dnia, kiedy to do Fanny podszedł burmistrz miasta, aby za przegraną grę odebrać nagrodę pocieszenia. Nie wiadomo o co Fanny żywiła do niego urazę i czy chciała go upokorzyć, wiemy natomiast, że weszła na krzesło, podkasała spódnicę i zaoferowała do pocałowania... swoją "fanny".
Burmistrz przyjął wyzwanie i w niespełna sekundę później dwa głośne cmoknięcia można było usłyszeć w całej kawiarni. Dało to początek trwającej latami tradycji. Problemem w jej kultywowaniu okazał się brak Fanny. Niełatwo bowiem znaleźć Fanny, która zechciałaby publicznie odsłonić swoje pośladki. Dlatego też wszędzie, gdzie gra się w petanque, wystawiana jest "zastępcza" Fanny.

Przegrywający gracze mają obowiązek publicznie pocałować wydatne "policzki" Fanny, czy to na rysunku, plakacie, czy też rzeźby przedstawiającej pośladki Fanny.
Tak też nagroda pocieszenia stała się równoznaczna z karą dla graczy, którzy sromotnie przegrywają...



źródła: www.boulepetanque.prv.pl, www.jamb.wroclaw.pl/petanque/, pl.wikipedia.org/wiki/Petanque